نقاشی آسمان

آسمان را مانند یک دیوار صاف و یکدست رنگ نکنید.

سهراب سپهری در کتاب «اتاق آبی» می‌گوید: «نگاه کردن به آسمان، نگاه کردن به من (خویش) است.» نگاه به آسمان می‌تواند انسان را از فکرهای زائد آزاد کند و به سوی هیچ و رهایی از فشار و شلوغی ذهن ببرد. نقاشی آسمان نیز به چنین نگاهی نیاز دارد؛ نگاهی آزاد و رها از عادت‌های همیشگی. آسمان را با این احساس نقاشی کنید که حجم دارد و مانند گنبدی بزرگ بالای سر ما قرار گرفته است.

رنگ‌آمیزی گنبد آسمان
رنگ آسمان هرچه از افق به سمت بالای گنبد پیش می‌رود، معمولاً به آبی عمیق و لاجوردی گرایش پیدا می‌کند. در مقابل، نزدیک زمین و خط افق، به دلیل وجود گردوغبار و ذرات معلق در هوا، اغلب روشن‌تر و متمایل به خاکستری یا خاکی می‌شود.

آسمان در غروب و سپیده‌دم
آسمان غروب و سحرگاهان، با وجود شباهت‌های رنگی، می‌توانند احساس‌های متفاوتی را القا کنند. غروب حسی از تنهایی و اندوهی شیرین را به همراه دارد، درحالی‌که سپیده‌دم بیشتر یادآور شادی، امید و آغاز زندگی است؛ گویی جهان در آستانهٔ شکوهی تازه قرار گرفته است. مولوی در وصف طلوع خورشید می‌گوید:
«خورشید درخشان شد / تا باد چنین بادا»

در غروب و لحظات پیش از طلوع، آسمان معمولاً به رنگ‌های نارنجی، قرمز و قهوه‌ای گرایش پیدا می‌کند. گاه رنگ قرمز آن با آبی آسمان در هم می‌آمیزد و رنگ بنفش بسیار زیبایی به وجود می‌آورد که معمولاً از نگاه‌ها مخفی می‌ماند. در پاییز، آسمان غروب گاهی قرمزتر و نارنجی‌تر دیده می‌شود؛ رنگ‌هایی که می‌توانند حالتی از اعتراض، التهاب و ناآرامی را القا کنند. هنگام نقاشی این آسمان‌ها، تنها به ثبت رنگ‌ها اکتفا نکنید؛ بکوشید حال‌وهوایی را که از آن‌ها دریافت می‌کنید نیز در انتخاب رنگ، شدت تضادها و ضربات قلم‌مو نشان دهید. همیشه با هیجان نقاشی کنید.

حجم و پرسپکتیو ابرها

ابرها نیز مانند اجسامی حجیم، دارای سایه و روشن هستند. برای نشان دادن حجم آن‌ها باید به قسمت‌های روشن، نیم‌سایه و سایه توجه کنید. سایهٔ ابرها در تابستان، به‌ویژه روزهای آفتابی، به رنگ آبی آسمانی تا آبی تیره مایل به خاکستری دیده می‌شوند، اما در بهار و پاییز، نور و هوا این سایه‌ها را بیشتر خاکستری نشان می‌دهد.

هنگام باران‌های شدید، رنگ آسمان تقریباً یکدست و خاکستری، با ته‌رنگ سبز یا کرم دیده می‌شود. در این شرایط، جهت حرکت قلم‌مو و کاردک نیز اهمیت دارد. حرکت آن‌ها از بالا به پایین، با ضرباتی متناسب با فضای نقاشی، حالت آسمان بارانی را بهتر نشان می‌دهد.

ابرها ابزار مناسبی برای نمایش پرسپکتیو در آسمان هستند. در یک ابر بزرگ که در سراسر گنبد آسمان گسترده شده است، اندازه آن نزدیک به سقف گنبد بزرگ‌تر دیده می‌شود؛ درحالی‌که هرچه به خط افق نزدیک‌تر می‌شویم، کوچک‌تر به نظر می‌رسد. توجه به این تفاوت اندازه‌ها و نحوهٔ قرارگیری ابرها، عمق و گستردگی آسمان را بهتر نشان می‌دهد.

آسمان در میان درختان

گاهی آسمان از لابه‌لای برگ‌های درختان دیده می‌شود. در این حالت، با ضربات قلم‌مو، لکه‌هایی از رنگ روشن آسمان را روی برگ‌ها قرار دهید. این لکه‌ها را با جسارت و بدون ترس با ضخامت رنگ اجرا کنید، زیرا همین ضربات آزاد و روشن می‌توانند فضای آسمان را زنده‌تر و طبیعی‌تر نشان دهند. در محل‌هایی که شاخه‌ها و ساقه‌های درخت دیده می‌شوند، نخست لکه‌های آسمان را قرار دهید، سپس شاخه‌ها را با ظرافت روی آن‌ها رسم کنید. به این ترتیب، شاخه‌ها در میان برگ‌ها و فضای روشن آسمان جای می‌گیرند و ارتباط طبیعی‌تری میان درخت و آسمان به وجود می‌آید.

با توجه به تغییرات رنگ، حجم ابرها، پرسپکتیو و نحوهٔ دیده شدن آسمان در میان عناصر منظره، می‌توان از نمایش یک سطح تخت فراتر رفت و آسمانی سرشار از عمق، فضا و احساس خلق کرد.

نکته پایانی: اگر آسمان را در فضایی زنده، از روی آسمان روبرو و بالای سرتان (نه از روی مدل و عکس و تصویر نقاشی دیگران) نقاشی کنید، پس از پایان کار از نقاشی خودتان متعجب خواهید شد و از شجاعت خود در لحظه خلق این اثر لذت خواهید برد.